





| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نام كامل:LEONARDO WILHELM DICAPRIO
تاريخ تولد: 11 نوامبر 1974.
محل تولد: لس انجلس آمريكا.
شغل: بازيگر.
علت شهرت: نقش آفريني در فيلم TITANIC درسال 1997.
قد: 183 سانتي متر.
وزن: 65 كيلو گرم.
نام پدر:GEORGE DICAPRIO---شغل: ناشر كتاب.
نام مادر:IRMALIN DICAPRIO(NEE IDENBIRKIN)---آلماني تبار.
* پدر مادر وي از يكديگر طلاق گرفته اند.
برادر ناتني:ADAM FARRAR---شغل:بازيگر.
روابط:
1-KRISTEN ZANG---شغل: مدل---سالهاي 1996 و 1997.
2-VANESSA HAYDEN---شغل: مدل----در سال 1998 به مدت كوتاه.
3-GISELE BUNDCHEN---شغل: مدل برزيلي----از سال
2000 تا كنون با يكديگر زندگي ميكنند.
جـوايز دريافتي:
فيلمهاي وي:
Critters 3 (1991)
Poison Ivy (1992)
This Boy's Life (1993)
What's Eating Gilbert Grape (1993)
The Foot Shooting Party (1994)
A Hundred and One Nights of Simon Cinema (1995)
The Quick and the Dead (1995)
The Basketball Diaries (1995)
Total Eclipse (1995)
Romeo + Juliet (1996)
Marvin's Room (1996)
Titanic (1997)
The Man in the Iron Mask (1998)
Celebrity (1998)
The Beach (2000)
Don's Plum (2001)
Gangs of New York (2002)
Catch Me If You Can (2002)
The Aviator (2004)
The Departed (2006) (COMMING SOON)
The Chancellor Manuscript (2006) (COMMING SOON)
بيوگرافي:
لئـونـاردو هنگامي كه يك ساله بود پدر و مادرش از يكديگر
جدا شدند.در سن 5 سالگي در سريال تلويزيوني محبوب
خـود بـنـام ROMPER ROOM حضور يـافت امـا بـه دلـيل بد
رفـتـاري اخــراج گـرديــد. وي در دبـيـرستـان مـارشـال دوره
مـتـوسطه را به پايان رسانيد. نخستين نقش وي در سال
هاي 1991-1992 در تلويزيون در فـيلمهاي PARENTHOOD
و SANTA BARBARA و سـپـس در ســـريــــال تـلـويـزيـوني
GROWING PAINS صورت گرفت. نخستين فيلم سينمايي
وي در سـال 1991 بـنـام CRITTERS 3 اكـران گــرديـد. او با
نــقش آفريني در فيلم ROMEO AND JULIET در سال 1996
و سپـس در فـيلم TITANIC در سال 1997 به سوپر استار
جهاني بدل گشت.
جان تراولتا
JOHN JOSEPH TRAVOLTAنام كامل:
تاريخ تولد: 18 فبريه 1954.
محل تولد: نيوجرزي آمريكا.
شغل: بازيگر، تهيه كننده.
قد: 188 سانتي متر.
تحصيلات: ترك تحصيل كرده دوره متوسطه.
پدر: SALVATORE TRAVOLTA----شغل: فوتباليست-----در سال 1995 فوت كرده است.
مادر: HELEN BURKE----شغل: شناگر-----در سال 1978 بر اثر ابتلا به سرطان فوت كرده است.
برادر: JOEY TRAVOLTA----بازيگر.
برادر ناتني: SAM TRAVOLTA----بازيگر.
خواهرها:ELLEN-ANN-MARGARET ----هر سه بازيگر هستند.
همسر:KELLY PRESTON ---بازيگر---ازدواج: 1991.
دختر:ELLA BLEU ----5 ساله.
پسر: JETT---3 ساله.
روابط ديگر:DIANA HYLAND ---بازيگر--- بر اثر سرطان سينه درگذشت.
جوايز دريافتي: يك بار نامزد دريافت اسكار-چندين جايزه
مختلف ديگر.
فيلمها:
The Devil's Rain (1975)
Carrie (1976)
Saturday Night Fever (1977)
Grease (1978)
Moment by Moment (1978)
Urban Cowboy (1980)
Blow Out (1981)
Two of a Kind (1983)
Staying Alive (1983)
Perfect (1985)
The Experts (1989)
Look Who's Talking (1989)
Look Who's Talking Too (1990)
Eyes of an Angel (1991)
Shout (1991)
Boris and Natasha (1992)
Look Who's Talking Now (1993)
Pulp Fiction (1994)
White Man's Burden (1995)
Get Shorty (1995)
Broken Arrow (1996)
Orientation: A Scientology Information Film (1996)
Phenomenon (1996)
Michael (1996)
She's So Lovely (1997)
Face/Off (1997)
Mad City (1997)
Off the Menu: The Last Days of Chasen's (1997)
Primary Colors (1998)
Junket Whore (1998)
The Thin Red Line (1998)
A Civil Action (1998)
The General's Daughter (1999)
Battlefield Earth (2000)
Lucky Numbers (2000)
Welcome to Hollywood (2000)
Swordfish (2001)
Domestic Disturbance (2001)
Austin Powers in Goldmember (2002)
Basic (2003)
The Punisher (2004)
A Love Song for Bobby Long (2004)
Ladder 49 (2004)
Be Cool (2005)
Lonely Hearts (2006) (COMMING SOON)
* وي خلبان جت بوده است.
* جان صاحب 5 فروند هواپيما بوده كه يكي از آنها بوئينگ
707 ميباشد.
* منزل وي در فلوريدا داراي باند هواپيما نيز ميباشد.
* جان فعاليت هنري خود را از سال 1975 آغاز كرد.
* وي آلبوم موسيقي نيز منتشر كرده است.
* درآمد وي از فيلم BASIc در سال 2003: 20 ميليون دلار
شان پن
SEAN JUSTIN PENNنام كامل:
تاريخ تولد: 17 آگوست 1960.
محل تولد: كاليفرنيا امريكا.
مذهب:يهودي.
شغل: بـازيگر، روزنامه نگار، كارگردان، فعال سياسي (هوادار حزب
ليبرال)
قد: 175 سانتي متر.
تحصيلات:كالج سانتامونيكا.
نام پدر:LEO PENN---شغل: كارگــردان تلويزيوني---در سال 1998
بر اثر سرطان درگذشت.
نام مادر:EILEEN RYAN---شغل:بازيگر.
برادر:MICHAEL PENN--- موزيسين.
برادر:CHRIS PENN--- بازيگر.
همسران:
1-MADONNA--- ازدواج: 1985---طلاق: 1989.
2-ROBIN WRIGHT PENN---شغل: بازيگر
ازدواج:1996.
روابط ديگر:
1-ELIZABETH MCGOVERN---بازيگر---84-83
2-SUSAN SARANDON--بازيگر---1984.
3-JEWEL---خواننده---1990.
دختر:DYLAN FRANCES PENN---14 ساله.
پسر:HOPPER JACK PENN---12 ساله.
جوايز دريافتي: بـرنـــده جايزه اسكار در سال 2003 براي
فيلم MYSTIC RIVER.
فيلمهاي وي:
All the King's Men (2005)
The Interpreter (2005)
The Assassination of Richard Nixon (2004)
Grams (2003)
Mystic River (2003)
September 11 (2002)
I Am Sam (2001)
The Beaver Trilogy (2001)
Sweet and Lowdown (1999)
The Thin Red Line (1998)
Hurlyburly (1998)
The Game (1997)
U Turn (1997)
She's So Lovely (1997)
Dead Man Walking (1995)
Carlito's Way (1993)
Casualties of War (1989)
Colors (1988)
Judgment in Berlin (1988)
The Falcon and the Snowman (1985)
Bad Boys (1983)
Fast Times at Ridgemont High (1982)
Taps (1981)
* وي بـه جـرم كـتـك زدن يـك بـازيـگر جـزء به 32 روز زندان
محكوم گرديد.
* منزل او در سال 1993 در آتش سوزي از ميان رفت.
* شو پن اعـتـياد شديـدي بـه سيـگـار داشـت بـطوري كـه
روزانه 4 پاكت سيگار ميكشيد اما اخيرا سيگار را ترك كرده
است.
* وي در تاريخ دسامبر 2002 از عراق ديدن كرد.
* وي هنگامي كه در عراق بسر ميبرد خودرويش را به سرقت برند.
* وي در سال 2002 در روزنامه واشنگتن پست شديدا از سياستهاي جورج بوش انتقاد كرد.
* شـو پـن در تاريخ جون 2005 از ايران براي تهيه گزارشي
بعنوان خبرنگار نشريه سانفرانسيسكو ديدن كرد.
* نـخـستين تجربه وي در بازيگري در سال 1974 و در سن
14 سالگي بوده است.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نماد و اعلان جشن يازدهم خانه سينما را عباس كيارستمي طراحي كرد / اتود اوليه پوستر امسال را اين جا ببينيد | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
جنسیت : زن
نژاد : سفید
گرایشات جنسی : Straight
شغل : بازیگر
ملیت : سوئدی
خلاصه اجرا : Murder on the Orient Express
پدر: (وفات زمانی که ۱۲ ساله بود)
مادر: (وفات : زمانی که دو ساله بود )
همسر : Aron Petter Lindström (آشنایی ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۷ ، جدایی ۱۹۵۰ ، حاصل ازدواج ( ۱ بچه ) )
دختر : Pia Lindström (متولد 1938)
همسر : Roberto Rossellini (ازدواج ۲۴ می ۱۹۵۰ ، جدایی ۷ نوامبر ۱۹۵۷ ، حاصل ازدواج ( سه بچه ) )
پسر : Roberto Ingmar Rossellini (متو لد 1950)
دختر: Isabella Rossellini ( بازیگر )
دوست پسر : Robert Capa ( عکاس جنگ )
همسر : Lars Schmidt ( ازدواج ۲۱ دسامبر ۱۹۵۸ - جدایی ۱۹۷۶)
دوست پسر: Gary Cooper
عامل ریسک : سیگار ,سرطان سینه
مولف کتاب :
(My Story (1980, memoir

استعدادی که او در فیلم هایش به نمایش گذاشت باعث شد که در عرض سه سال به ستاره زن اول سینمای آمریکا مبدل شود. . پس از بازی درخشان در فیلم دکتر جکیل و آقای هاید برای ایفاینقش مقابل همفری بوگارت در فیلم معروف کازابلانکا انتخاب شد که امروزه از آن به عنوان محبوب ترین فیلم تاریخ سینمای آمریکا نام می برند . سپس در فیلم معروف زنگها برای که به صدا در می آید در مقابل گری کوپر بازی کرد تا اینکه بازی عالی او در فیلم چراغ گاز به کارگردانی کیوکر اولین جایزه اسکار را برایش به ارمغان آورد یکسال بعد فیلم طلسم شده Spellbound را با کارگردان معروف آلفرد هیچکاک و بازی گریگوری پک ساخت که موفقیت زیاد فیلم باعث شد که سلزنیک بلافاصله فیلم معروف بدنام ( Notorious) را پیشنهاد بدهد . اینبار هم بازی درخشان او در برابر کری گرانت و کارگردانی عالی هیچکاک شاهکاری جدید آفرید . محبوبیت روز افزون او با بازی در فیلم ناقوس های سنت ماری به نقش یک راهبه پر جنب و جوش و فروش عالی فیلم افزایش یافت و عموم مردم آمریکا نه تنها او را بازیگر محبوب خود بلکه الگویی از یک زن نجیب و نیمه مقدس می دانستند. این الگوی مقدس با بازی او در فیلم ژاندارک به کارگردانی ویکتور فلمینگ (کارگردان بر باد رفته) به اوج رسید. طی سه سال پیاپی او قهرمان مسابقات محبوبیت در آمریکاشده بود چیزی که قبل از آن سابقه نداشت. شور و شوقی که او در اواسط دهه چهل در میان تماشاگران بوجود آورد تا به امروز نظیر نداشته است. اما روزگار هم بازی های خطرناکی برای او در نظر گرفته بود تا شمایل بت گونه اش را بشکند.
پس از بازی در فیلم در برج جدی هیچکاک و طاق نصرت او تصمیم گرفت تا شروع به بازی در فیلم های هنری از نوعی متفاوت کند. چیزیکه از آن به عنوان طغیان او علیه نظام استودیویی آن زمان هالیوود و سیستم ستاره سازی مرسوم آن تعبیر می شد . بدین ترتیب برگمن پس از مشاهده فیلم رم شهر بی دفاع (روبرتو روسلینی ایتالیایی) طی نامه ای پیشنهاد همکاری با روسلینی را داد و برای بازی در فیلم استرومبولی به ایتالیا رفت. در جریان فیلم برداری با اینکه شوهر و دخترش در آمریکا بودند عشق کارگردان و بازیگر به یکدیگر رسوایی عجیبی در آمریکا به پا کرد و مطبوعات آمریکا بر سر این جریان جنجال عجیبی به راه انداختند چرا که او را فقط به عنوان یک بازیگر مقدس و الگویی نمونه برای مردم آمریکا می خواستند حتی در مجلس سنای ایالات متحده او را تهدید کردند که حق ندارد دیگر به آمریکا باز گردد علاوه بر این فیلم استرومبولی روسلینی هم بایکوت شد و از نظر تجاری شکست خورد. بدین ترتیب اینگرید برگمن هفت سال به دور از هالیوود به همراه روبرتو روسلینی ( بنیانگذار سبک نئورآلیسم در سینما) شروع به ساخت یک سری فیلم های هنری کرد فیلمهایی همچون اروپا 51 – سفر به ایتالیا که امروزه در نوع خود فیلمهایی با ارزش و هنری به حساب می آیند.

اما در سال 1956 بالاخره ابرها کنار رفت و بازی درخشان برگمن در فیلم آناستازیا در برابر یول براینر باعث شد که هالیوود اسکار بهترین بازیگر زن را به او بدهد و دوباره فرزند خاطی را بپذیرد. پس از ورود مجدد به آمریکا او بیشتر در فیلمهای خاصی که خود انتخاب می کرد و اکثرا هنری بودند بازی می کرد. بازی های درخشان او در فیلمهایی مانند مهمانخانه ششمین خوشبختی – و سونات پاییزی ( به کارگردانی هموطن و هم نامش اینگمار برگمان ) بارها نامزدی اسکار (هفت بار ) را برایش رقم زد تا اینکه برای بازی در فیلم قتل در قطار سریع السیر شرق سومین اسکارش را بدست آورد. اینگرید برگمن بالاخره در سن 67 سالگی بر اثر بیماری سرطان که هشت سال با آن در ستیز بود در همان سالروز تولدلش در لندن در گذشت.

در تاریخ سینما شاید کمتر بازیگر زنی را بتوان یافت که در طی حیات خود با چنین طیف وسیعی از معروفترین شخصیت های
تاریخ سینما همکاری کرده باشد کارگردانانی همچون ویکتور فلمینگ – آلفرد هیچکاک – جرج کیوکر - مایکل کورتیز –
ژان رنوار – آناتول لیتواک – سیدنی لومت – اینگمار برگمان – روبرتو روسلینی – دیوید سلزنیک و بازیگرانی همچون
لسلی هاوارد – همفری بوگارت – کری گرانت – گری کوپر – جوزف کاتن - گریگوری پک – یول براینر – آنتونی پرکینر –
آنتونی کویین – لیو اولمان – عمر شریف – لورن باکال - ایو مونتان - شارل بوایه

چهره ای که اغلب برگمن در فیلم هایش بازی می کرد نشان دهنده زنی بود که انگار برای زجر کشیدن آفریده شده بود
زنی که تحمل بالایی داشت و به جای اینکه گلایه ای داشته باشد فقط با نگاه هایش حرف می زد. اغلب در جدال عشق
در برابر مرد مورد علاقه ای شکست می خورد و قربانی می شد. او اوج این بازی ها را در فیلم های کازابلانکا و بدنام
به نمایش گذاشت که هر دو فیلم جزء با ارزش ترین دارایی های عاشقانه تاریخ سینما به حساب می آیند.

منبع:وبلاگ بدنام
یقینا تمام تماشاگرانی که این روزها جلوی سینماهای کشور صف بستهاند دنبال این نیستند که بدانند مسعود دهنمکی، چهرهی سرشناس گروه انصارحزبالله، چه فیلمی ساخته است.
چیزهای دیگری توی فیلم «اخراجیها» هست که میتواند تماشاگر را به سینما بکشاند: نامهایی همچون اکبر عبدی، کامبیز دیرباز، ارژنگ امیرفضلی و محمدرضا شریفینیا، به همراه امین حیایی، بازیگر فیلمهای پرفروش، میتواند هر تماشاگری را وسوسه کند تا اخراجیها را ببیند. اینها را که بگذاریم کنار، حاشیههای پرسروصدایی که در جریان جشنوارهی فیلم فجر پیرامون این فیلم ایجاد شد به نتیجهای منطقی برای فروش فیلم دست پیدا میکنیم. در بیستوپنجمین جشنوارهی فیلم فجر وقتی که دهنمکی برای دریافت سیمرغ بلورین فیلم منتخب تماشاگران به روی صحنه رفت، لب به اعتراض گشود و گفت که اگر بازیگران فیلم، در فیلم کارگردان دیگری این بازیها را ارائه میدادند، حتما جایزه میگرفتند. دهنمکی گفت: «نه سیمرغ میخواهم نه مرغ».
اخراجیها، اگرچه اولین فیلم سینمایی مسعود دهنمکیست، اما اولین تجربهی او در عرصهی کارگردانی محسوب نمیشود. او قبلا با دو مستند «فقر و فحشا» و «کدام استقلال، کدام پیروزی» حضور در پشت دوربین را تجربه کرده بود. فقر و فحشا مستندی بود که نام دهنمکی را در عرصهی سینما بر سر زبانها انداخت. این فیلم با واکنشهای متفاوتی روبهرو شد.
دهنمکی با این شرط گفتوگو با رادیو زمانه را پذیرفت که وارد سیاست و حاشیههای جشنوارهی فیلم نشویم. این فیلمساز معتقد است که اکثر منتقدین بدون دیدن اخراجیها، با فیلم او مخالفت کردهاند.
گفتوگو با مسعود دهنمکی را بخوانید:

آقای دهنمکی! چطور شد که زبان سینما را برای گفتن حرفهایتان انتخاب کردید؟
چون زبان سینما به هر حال فراگیرتر و تأثیرگذارتر است. و در واقع، تجربه نشان داد که ذائقهی مخاطب امروز بیشتر به سمت رسانههای دیداری و شنیداری هست تا رسانههای نوشتاری. شاید به همین جهت بود که زبان سینما را انتخاب کردم.
فکر می کنید این تغییر نگاه شما، از مطبوعات به سینما، به خاطر این بود که احساس کردید در سینما حرفهای ناگفتهای در مورد جنگ وجود دارد که شما میتوانید آنها را بگویید؟
فقط جنگ نیست. خیلی موضوعات دیگر هم هست. قرار نیست که من فیلمساز فیلمهای جنگی باشم. ژانرهای دیگری هست که من تجربه خواهم کرد. یا در هر عرصهای که فکر کنم حرف نگفتهای هست که من میتوانم بگویم، سعی میکنم که وارد آن عرصهها شوم. همانطور که از حوزهی سینمای مستند این کار را کردم.
خیلیها دربارهی فیلم اخراجیها میگویند آن چیزی که بیش از هرچیزی فیلم را جذاب کرده حضور بازیگرهاست. وگرنه فیلم از نظر کارگردانی خیلی ایراد دارد.
نمیدانم. این هم نظر آن آدمهاست دیگر. معمولا در فیلمهای دیگر هم از همین تعداد بازیگر یا بیشتر استفاده میشود. در بعضی از فیلمهایی که موازی با فیلم من اکران میشوند و در جشنواره هم بودند بازیگران سرشناس بیشتری حضور داشتهاند.
بازیگرها هیچکدام برای بازی کردن با آقای دهنمکی مشکلی نداشتند؟
خیر. همهی آنها استقبال کردند.
شنیده شده بود که به بازیگرها پولهای کلانی پرداخت شده بود. درست است؟
خیر. همهی آنها خیلی کمتر از جاهای دیگر میگرفتند.
این روزها استقبال زیادی از فیلم شده ولی ...
لابد مردم هم مسأله دارند دیگر. وقتی مردم از فیلمی استقبال میکنند حتما آنها هم مشکل دارند. من فکر میکنم این حسادتهاست که اجازه نمیدهد که قبول کنند کس دیگری وارد عرصهی سینما شود و یک مجموعهی متفاوت حرف جدیدی را بزند. وگرنه مردم توی سینماها غوغا کردهاند و شبها فیلم تا ساعت سه ـ چهار توی سینماهای تهران اکران میشود. حالا ولی ولی ولی... این ولیها را آنقدر شنیدهایم که گوشمان پر شده.

حالا اجازه بدهید من یک ولی دیگر بگویم. یادم هست شما در مصاحبه با شبکهی تلویزیونی هما گفته بودید که من دلم میخواهد از این زاویه به جنگ نگاه کنم که خیلیها که به جنگ آمدند از اول آدمهای خدایی نبودند بلکه آدمهایی معمولی بودند. بعد از مدتی شما با فیلم اخراجیها آمدید این حرف را از دریچهی سینما بزنید. ولی عملا ما میبینیم که مردم بیش از این که تحت تأثیر تغییر شخصیت اصلی قرار بگیرند جذب لودگیها و وجه کمیک فیلم میشوند.
این نوع حرف زدن در واقع اهانت به شعور مردم است. چطور وقتی مردم با تأثر و گریه از سینما بیرون میآیند کسی اینجا را نمیبیند؟ فیلمی که هم میتواند بخنداند و هم بگریاند. فیلم دارد با زبان طنز، مضمونی عرفانی را ارائه میکند و حرفی جدی را میزند. مردم عادی که دارند بدون غرض نگاه میکنند... به قول شاعر که میگوید «چون غرض آمد هنر پوشیده شد / صد حجاب از دل بهسوی شد». آدمهایی که مریض هستند و عقده دارند، چون نمیتوانند این استقبال مردم را ببینند، اینطور تعبیر میکنند و این یک نوع اهانت به شعور مردم است.
آقای دهنمکی! زیاد...
به هرحال ۹۵درصد مخاطبان حرفهای سینما که میآیند جشنواره، اخراجیها را فیلم منتخب خودشان انتخاب کرده بودند. چطور این مردم اگر سنتوری را انتخاب کنند آدم خوبی هستند و اگر اخراجیها را انتخاب کنند آدمهای نفهمی هستند؟ میگویند مردم عوام هستند، نمیفهمند. مردم دنبال لودگی هستند. اینطور نیست.
منظور من این است که یکسومِ اول فیلم ...
به نظر من بیشعور کسانی هستند که این عقدهها جلوی چشمشان را گرفته و به همین دلیل چنین برخوردهایی را از آنها در رسانهها دیدیم. برخلاف آن چیزهایی که در مجلات سینمایی بهصورت عقده وار نوشته شد: کارگردانی ضعیف و بازیگردانی ضعیف، اصلا بازیگر حرفهای چندان احتیاجی به بازیگردانی ندارد. اینقدر این بچهها توانمند بودند که نیازی به بازیگردانی نداشتند. کسانی که خودشان عرضهی ساخت فیلمی را ندارند که مخاطب داشته باشد. کسانی که میلیاردها تومان از پول بیتالمال را خرج میکنند و مردم از فیلمهایشان استقبال نمیکنند؛ حالا که میبینند فیلمی با کمترین هزینه و بیشترین استقبال روبهرو شد، حسادتها جلوی چشمشان را گرفته است. همهی این حرفها هم از روی حسادتهاست. نه این که فیلم ایرادی نداشته باشد، هر فیلمی ممکن است ایراد داشته باشد. بهخصوص اگر فیلم اول کارگردان هم باشد.
حالا اگر اجازه بدهید دربارهی چند تا از ایرادهای فیلم حرف بزنیم و شما آن را به حسادت نسبت ندهید.
نه، بحث این است که این حرفها تکرار همان حرفهاییست که من بیرون میشنوم دیگر.
آقای دهنمکی! این که من گفتم ...
مردم دنبال فیلم هندی نیستند. این حرفها را من هم بلدم بزنم. تحولی که شما فکر کنید طرف ریش دربیاورد، بعد ما بفهمیم که طرف آدم شده، نه. من دنبال این نوع تحول نبودم. چون حر هم که در لشکر امام حسین قرار میگیرد تصمیمش در یک دقیقه عوض میشود. لابد میگویید امام حسین سینمایی کار نکرده یا نمیدانم تراژدی عاشورا درست پرداخت نشده. ها؟
آقای دهنمکی! یک لحظه اجازه بدهید ...
این سریالهای کشدار تلویزیونی ذائقهی بعضیها را مریض کرده. وگرنه تمام فیلمهای سینمایی دنیا را که نگاه میکنید حوادث با ضرباهنگ تند روایت میشود. اینجا هم همینجور است.
فکر میکنم شما دارید در مقابل کلمهی «لودگی» جبههگیری میکنید. منظور من این بود که تماشاگر تا آنجایی از فیلم را میپسندد که آدمها نقش واقعیتی را بازی میکنند که توی جنگ اتفاق افتاده بود. من نمیگویم که این تحولات اتفاق نیفتاده. شاید شما این تحول را خوب درنیاوردهاید.
این باز هم توهین به شعور مردم است. چون مردم از لودگی خوششان میآید پس از تحول بدشان میآید؟ اصلا اینجوری نیست. هزاران ایمیل به دست من میرسد. اگر شما میخواهید گزارشتان منصفانه باشد لازم است بروید جلوی در سینما از مردم بپرسید. چرا به من میگویید؟
من نمیگویم مردم از تحول بدشان میآید ...
بروید جلوی سینماها از مردم بپرسید که آیا شما از لودگی خوشتان آمده یا از مضمون و روایت فیلم؟ این که شما میگویید تحولی وجود ندارد، من اصلا این حرفها را قبول ندارم. اصلا این روایت من است. یعنی من دوست دارم قصهام را اینجوری تعریف کنم. هر کارگردانی، یک زبانی انتخاب میکند. قرار نیست من به زبان دیگران حرف بزنم. من با زبان خودم حرف زدم و دیگران هم با زبان خودشان حرف میزنند. حالا ببینیم چه کسی میتواند این مضمون را جا بیندازد.

اصلا این که مردم این فیلم را برای تماشا انتخاب کردند بهخاطر این است که شما از جبهه شاید به واقعیت نزدیک باشید. اما اعتقاد دارم آن بخشی که شخصیت اصلی به تحول میرسد...
من اصلا نمیخواهم به تحول برسد.
یعنی نمیخواهید به تحول برسد؟
نه. اصلا من نمیخواهم به آن تحولی برسد که تا به حال برایتان تعریف کردهاند. تحول مدنظر من، تحولی درونیست برای مجید سوزوکی. او وقتی که میبیند بچهای که تا دیروز مسخرهاش میکردند میپرد روی نارنجک و میگوید این آخر لاتیه؛ میگوید اگر توی محل ما بودی لات خوبی میشدی؛ روحیهی مردانگی و مرام و معرفت این آدم زنده میشود. قرار نیست من برای این آدم کلاس ایدئولوژیک بگذارم. یا شخصیت بیژن، که دزد هست، تا دقیقهی آخر هم دزدی میکند. این فطرت انسانیاش است که بیدار میشود و وقتی بچهای را میبیند که باید نجاتش دهد ماسکش را درمیآورد و به بچه میدهد. این تأثیر، تأثیر آنی نیست. پیغمبر ما ۲۳ سال همه را دعوت میکند بعد میگویند که جز چهار ـ پنج نفر، همه مرتد شده بودند. قرار نیست که در فیلمی یکساعته، برای آدمها کلاس ایدئولوژیک بگذارید و از این ور گزینششان کنید و از آن طرف حزباللهی بیرون بیاورید. اصلا هم به این نوع تحول اعتقاد ندارم. خیلی از بچههایی که توی جبهه شهید شدند اصلا فرصت این تحول را پیدا نکردند. فقط آن فطرت درونی در آنها بیدار شد. همهی آدمهایی که این ایرادها را میگیرند آدمهایی هستند که با خود من مشکل دارند.
چرا؟ باید خیلی خوشحال باشند که دهنمکی میخواهد با زبان سینما حرفش را بزند.
اینها نشان میدهد که آنقدر انحصارطلب هستند که همه چیز را فقط برای خودشان میخواهند.
البته بازیهای فیلم درخشان بود. مثلا ارژنگ امیرفضلی مدتها بود که چنین بازی خوبی ارائه نکرده بود. بازیگرها را آزاد گذاشتید یا بازیگرها تحت هدایت شما بازیهایشان را ارائه دادند؟
یک تعامل دوطرفه بود. اولا فیلمنامه خیلی قوی بود و خود بازیگرها هم این را قبول داشتند. اما در ارائهی فیزیک بازیها آزاد بودند. ما یک فیلمی هم داریم از پشت صحنهی فیلم اخراجیها، به شکل داستانی داریم میسازیم. دربارهی این که فیلم، چطور شکل گرفت. انشاءالله این فیلم از اواخر فروردین پخش میشود.
فیلم شما اکبر عبدی را احیا کرد.
باید برای اکبر عبدی بستر فراهم باشد. من فکر میکنم این بستر همه جا برای عبدی آماده نبوده تا خودش را نشان بدهد.
فیلم بعدیتان کی کلید میخورد؟
ما داریم یک تیم نویسنده تشکیل میدهیم به همراه دو ـ سه تا رماننویس، که انشاءالله بتوانیم یک فیلمنامه قوی دربیاوریم.
دربارهی جنگ است؟
نه، مضمونی اجتماعی دارد.
امیدوارم همانطور که از گذشتهتان به سینما رسیدید کمی هم این جبههگیریتان فروکش کند و کمی بیشتر ...
جبههگیری شماها کم بشود. ما که گذشتهای ندارم که بخواهم از آن به سینما برسم. من در سینما دارم همان حرفهای قبلیام را میزنم. امیدوارم کسانی که جبههگیری داشتند انحصارطلب نباشند. عقدهای برخورد نکنند. فیلم را درست نگاه کنند. متن فیلم را باید نگاه کرد نه تیتراژش را.
درست نگاه کردن یعنی این که بگوییم همه چیزش خوب است؟
نه. درست نگاه کنند. نقد باید نقد واقعی باشد نه نقد از پیش داوری شده. خیلیها که دربارهی اخراجیها نقد نوشتند اصلا فیلم را ندیدهاند.
شما از کجا مطمئن هستید؟
خب ندیدهاند دیگر.
من جلو سینما از چند نفر پرسیدم...
نشریاتی که قبل از جشنواره، فیلم را نقد میکردند و همهش علیه آن مینوشتند اصلا فیلم را ندیده بودند. جالب این بود که همان آدمها دوباره بعد از جشنواره هم موضع داشتند. خب، این نشان میدهد که این آدمها مریض هستند.
آقای دهنمکی! من جلو سینما از مخاطب فیلم شما پرسیدم فیلم چطور بود؟ گفت فیلم خیلی خندهدار بود ولی آخرش فیلم هندی شد. این به نظر شما جبههگیری است؟
نه. ممکن است این نظر یک نفر باشد. ولی به هر حال، فیلم اخراجیها در عرض ده دوازده روز ، ۳۰۰ میلیون تومان فروش کرده و این در سینمای ایران بیسابقه بوده است.
مبارکتان باشد.
مبارک تهیهکننده باشد.
چرا. برای شما هم خوب میشود که پس از این تهیهکننده های خوبی خواهید داشت.
به هر حال، اگر اینها نمیخواستند با مسأله برخورد کنند به اتفاقی که توی سینمای ایران افتاده اشاره میکردند. برای اولین بار، یک فیلم دفاع مقدس و جنگی توانست اینقدر مخاطب جذب کند. سینمادارهای ما همگی شب عید خوشحال شدند. همهی اینها وجه خوب فیلم را نادیده میگیرند و فقط دنبال عیبیابی هستند. این نشان میدهد که مریض هستند.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
"من چیزی ندارم که به شما یاد بدم، و اساسا معتقدم که سینما یاد دادنی نیست و استاد و شاگرد هم در آن معنی پیدا نمیکنه."
این چند جمله، شروع کارگاه فیلمسازی عباس کیارستمی است که جلسه اول با آن آغاز میشود. کلاسها یا کارگاههایی که موسسه فرهنگی هنری کارنامه برگزار میکند.

عباس کیارستمی- عکس از Richard Peña
شما به کارگاه فیلمسازی عباس کیارستمی میروید تا روزانه 6 ساعت از زمان خود را با یکی از مهمترین، بهترین و جریانسازترین کارگردانان تاریخ سینما بگذرانید. پس اگر به دنیال یادگرفتن دکوپاژ کردن، استوری بورد کشیدن، طراحی میزانسن، استفاده از لنزهای مختلف برای القای شرایط متفاوت، زمان و نحوه استفاده از فلاش بک و هزار تکنیک ریز و درشت دیگر در سینما هستید، وقت و پول خود را تلف نکنید و اصلا از کنار این کارگاه هم رد نشوید.
ولی برعکس، اگر خواستار آشنا شدن با اندیشههای کیارستمی، نگاه کردن به تمام سوژههای دنیا از نگاه او، قرار گرفتن در راهی که منجر به درک بهتر سینمای او میشود و شناور شدن در دریای بیکران سخنان نغر و دلنشین او هستید، بهتر از این کارگاه چیزی پیدا نخواهید کرد. شما به این کارگاه میروید تا یاد بگیرید که چگونه با امکاناتی که در اختیار دارید فیلم بسازید. چند سال پیش زمانی که سمیرا مخملباف در سخنرانی خود در جشنواره کن از مزایای استفاده از دوربین دیجیتال سخن گفت، از آنجا که همیشه به کیارستمی بی توجه بودهایم، سخن او را هزار بار بین خودمان چرخاندیم که عجب حرفی زده، غافل از آنکه عباس کیارستمی از زمان ساخت فیلم طعم گیلاس از دوربین دیجیتال در کارهایش استفاده میکرده است. و اگر بخواهید بفهمید که چرا دوربین دیجیتال، فقط باید روایت کیارستمی را در این خصوص بشنوید.
چرت بزنید
پای صحبتهای یک مولف نشستن غالبا لذت بخش است و اگر کسی باشد که لابهلای حرفهایش شعر بخواند، از شعرهای کلاسیک ایرانی تا هایکوهای ژاپنی، آن وقت آن لذت صدها برابر می شود و تا جایی بیش میرود که انگار همه چیز فراموش میشود. خودش بود که به ما گفت اگر میخواهید فیلم "پنج" را تماشا کنید، بر روی صندلی راحتی بنشینید و اگر هم چرتی زدید، اصلا نگران نباشید. فیلمی که از طرفی در نهایت دقت، ظرافت و مهارت در کار سینما ساخته شده و از طرف دیگر چنان است که در نگاه اول انگار نه انگار که این فیلم کارگردانی داشته است، و به راستی که شاید فیلم "پنج" را بتوان یکی از قلههای ایده محوری کیارستمی در سینما، مبنی بر حذف کارگردان دانست، گرچه احتمالا خودش به این هم قانع نیست و راه تجربه کردن را با اتکا به ذهن خلاقش همیشه باز میبینید. در این
یاد می گیرید که چگونه وظیفه شما دیدن باشد و انتخاب، یاد میگیرید که چگونه به کوچکترین چیزها هم دقیق نگاه کنید، چگونه قصههای خودتان را تعریف کنید، آنگونه که قرار است ساخته شود. آنگونه که خودتان میتوانید با امکاناتی که در اختیار دارید بسازیدش. یاد میگیرید که میشود در فاصله یک هفته یک فیلم کوتاه 5 دقیقهای خوب ساخت. میشود فقط حتی در فاصلهای بسیار کمتر از این، یعنی در 1 روز فیلمبرداری و بعد فیلم را آماده پخش کرد. یاد میگیرید که روح و طبیعت انسان چقدر ارزشمند است و چقدر میتواند مورد توجه شما از نگاههای متفاوت قرار گیرد.
از درخت تا تاکسی
هر بار که این کارگاه برگزار میشود، یک موضوع محوری الگو و راهنمای دانشجویان برای فیلم سازی است. دوره قبلی "فرش" محور اصلی بود اما در دوره اخیر دو موضوع وجود دارد، یکی درخت و دیگری تاکسی. تاکسی موضوعی بوده است که کیارستمی آن را از ژاپن تا نیویورک، و از اسلو تا فرانسه دنبال کرده است و حالا با آن در ایران است و امیدوار است که بتواند بعدها مجموعهای از بهترین فیلمهایی را که در کارگاههایش و در کشورهای مختلف ساخته می شود انتخاب کرده و به تهیه کننده یا شرکت پخشی معرفی کند تا منتشر شود. کارگاه در جلسات اول با تعریف قصههای دانشجویان با موضوعات درخت و تاکسی سپری میشود و کیارستمی نیز پیشنهادهای خود را در خصوص قصههای تعریف شده بیان میکند.

عباس کیارستمی و مارتین اسکورسیزی در جشنواره فیلم مراکش سال 2005- عکس: خبرگزاری فرانسه
از جلسات سوم و چهارم است که فیلمها ساخته شده و یکی یکی پخش میشود و دانشجویان یاد میگیرند که الکی برای فیلمها دست نزنند و تشویقش نکنند، بلکه هر چقدر که فیلم را دوست داشتهاند و از فیلم خوششان آمده، فیلم و سازندهاش را تشویق کنند. فیلمها پخش میشوند و ابتدا دانشجویان نظرات خود را بیان میکنند و بعد خود کیارستمی در خصوص فیلمها نظر میدهد. گاهی پیشنهاد میدهد که فیلم با اصلاحاتی دوباره ساخته شود . در خلال کارگاه هر از گاهی نیز فیلمهای برجسته کارگاههایش در دیگر کشورها را برای پخش میآورد. البته تمام روال کارگاه چیز ثابتی نیست، چرا که دانشجویانی هستند که برای چندمین بار است که در کارگاههای فیلمسازی او شرکت میکنند و معتقدند که هر دوره با دوره قبل متفاوت است و این هم یک دلیل بیشتر ندارد و آنکه کیارستمی در مقام استاد سینما در کارگاه حاضر نمیشود و از چیزی غیر از خودش و دنیایش حرفی نمیزند.
او زندگی را به گفتگو میگذارد و زندگی چیزی نیست که در قالب ساختاری مشخص بنا شده باشد و بتوان آن را در هر دوره عینا تکرار کرد. شاید اگر فیلم "روزی روزگاری مراکش" و تقابل حضور اسکورسزی و کیارستمی را در آنجا ببینید، بیشتر به این حرف ایمان میآورید، آنجا که اسکورسزی، استوری بوردهای فیلم "گاو خشمگین" را با خود آورده است و با حرارت و شوقی مثال زدنی در حال "آموزش" سینماست و کیارستمی بر روی صندلی نشسته است و فقط درباره نگاهش به سینما
"صحبت" میکند.
خلاصه آنکه شما در این کارگاه یاد می گیرید که خودتان باشید، فقط خودتان. عباس کیارستمی هم همیشه خودش بوده است. خودش بوده است که خودآموز سینما را یاد گرفته و الان اینجا ایستاده است.

رخشان بنیاعتماد/ عکس از ایرج ادیبزاده
سی و پنجمین جشنواره سینمایی «لا روشل» درغرب فرانسه برای نخستینبار در بخش کشف کارگردانان، شانزده فیلم از زنان فیلمساز امروز ایران را در برنامهاش قرار داده بود. رخشان بنیاعتماد با چهار فیلم «روسری آبی» ساخته سال ۱۹۹۴، «زیر پوست شهر» سال ۲۰۰۰، «روزگار ما» سال ۲۰۰۲ و «خون بازی» محصول سال ۲۰۰۶ در این جشنواره حضور داشت. آخرین فیلم بیشترین نظر تماشاگران را در جریان فستیوال به خود جلب کرد و بیشترین گفتوگوها را در میان فیلمهای زنان ایرانی بهوجود آورد. فیلمی سیاه وسفید که مسأله فاجعهبار اعتیاد میان جوانان امروز در ایران را هدف قرار داده، که یکی از مشکلات واقعی امروزی این کشور بهشمار میآید. رخشان بنیاعتماد، ۵۳ساله، که در رشته سینما و تلویزیون تحصیل کرده است، کار سینما را با فیلمهای کوتاه آغاز کرد. او با فیلم مستند «حومه کرج» کار حرفهایاش را آغاز کرد و تاکنون ده فیلم بلند داستانی و ده فیلم مستند ساخته است.
در جریان جشنواره لا روشل، رخشان بنیاعتماد در گفتوگو با رادیو زمانه آخرین فیلمش خونبازی را مشکلترین ساخته خود تاکنون توصیف میکند، به دلیل موضوع سیاه آن، اعتیاد که دامنگیر جوانان، چه فقیر و چه ثروتمند و چه پسر و چه دختر شده است. وی ابتدا به فضای جشنواره لا روشل اشاره میکند: «خیلی از جشنوارهها هستند که مخاطبین خاص فستیوالی دارند، ولی در اینجا مردم آمدند، فیلمها را دیدند و ارتباط برقرار کردند. صحبتهایشان خارج از سالن سینما نشان میداد که چقدر مشتاق هستند و کنجکاو که بیشتر بیشتر راجع به ایران و ملت ایران بدانند. خیلی خوشحالم واقعا. همانطور که دیدید در کنفرانس مطبوعاتی هم چند نفر اشاره کردند که ما تصویر و شناخت تازهای از ملت ایران پیدا کردهایم، و فکر میکنم این خودش کار بسیار پراهمیتی بود. به همین دلیل خیلی خیلی خوشحالم که در این جشنواره فیلمهایم را شرکت دادم و خیلی خوشحالم که این ارتباط برقرار شد. مثل همیشه: درود بر سینما!»
خب، برمیگردیم به فیلمهایتان. فیلم خون بازی سیاه و سفید است. چرا؟
سیاه و سفید نیست، رنگها را تقلیل دادهایم. به نوعی بیرنگی است با حفظ طیفی از نورهای گرم. تصمیمی بود که پیش از شروع فیلمبرداری گرفتیم. بعد از تستهای خیلی زیاد، که دو ـ سه ماهی طول کشید، با محمود کلاری، مدیر فیلمبرداری کار به آن نتیجهای که میخواستیم رسیدیم. در طول فیلمبرداری هم میباید آنها را رعایت می کردیم و در نهایت با اتانولاژی که بعد از فیلمبرداری شد، به این کیفیت رنگی که میخواستیم، رسیدیم. چراییاش هم برمیگردد به آن حال و هوایی که خودم بعد از دوسال تحقیق روی مسأله اعتیاد داشتم. بعد از تحقیقات، تصویر و ساختار بصری که برای فیلم پیش از شروع در ذهنم نقش گرفته بود، رنگ نداشت و این فضای بیرنگی چیزی بود که در ذهن خودم نقش بست، پس از برخورد با موارد مختلف و فضاهای مختلفی که در رابطه با اعتیاد داشتم. نتیجه هم خیلی نزدیک بود به آن چیزی که خودم با آن مشغول شده بودم.

باران کوثری در فیلم خون بازی
یعنی آیا میشود گفت که شما هم بهعنوان یک سینماگر احساس خطر کردید که باید مسأله اعتیاد را که همینطور پیش میرود، جوری مطرح کرد. چون در اینجا قهرمان داستان یک جوان است، از طبقه مرفه که دختر هم هست. درست است که شما در فیلم «نرگس» هم بهنوعی مسأله اعتیاد را موضوع قرار داده بودید، ولی اینجا دیگر مسأله حاد است. اعتیاد دیگر از فقر نیست یا از بیکاری نیست، و خب میبینیم همه کشیده شدهاند. این یک مسأله است الان، نه!؟
دقیقا. فکر نمیکنم این احساس خطر خیلی هم مسأله شخصی باشد. موقعیت نگرانکنندهای است، خطر متوجه خیلی از جوانها است. همانطور که گفتید من با خون بازی میخواستم آن ذهنیت کلیشهای راجع به اعتیاد در ذهن جوان که خودش را همیشه دور از آن موقعیت میبیند، یعنی همیشه فکر میکند معتاد یک فقیر و ژندهپوش است که سیگار لای انگشتش دود میشود و هیچوقت این احساس خطر را در شروع مصرف مواد مخدر ندارد را عوض کنم که نه، میتواند معتاد کسی باشد نزدیک به ما، میتواند هرکسی که مصرف مواد مخدر را شروع میکند، در نهایت به آن نقطه برسد.
خب از این فیلم میآیم بیرون. میخواهم بدانم الان فیلمسازی در ایران مشکلتر نشده است، با این مسایلی که الان هست؟
من فکر نمیکنم مشکلات کلی فیلمسازی در ایران خاص یک فیلمساز، دو فیلمساز یا بخش مشخصی باشد. مشکلاتی که در هر مقطعی وجود دارد مربوط به همه فیلمسازان است. در یک مقطع شرایط مشکلتری پیش میآید. در مواقعی این شرایط کمی بازتر میشود. ولی آنچه بیشتر از همه آزار دهنده است، بلاتکلیفی در مراحلی است که سیاستگذار فرهنگی تغییر میکند. یعنی در هیچ جای دنیا من فکر نمیکنم که مدیران فرهنگی بعد از یکی ـ دو سال کار عوض شوند. یکی از مشکلات ما این است. یعنی وقتی یک مدیری روی کار میآید تا خودش را نزدیک به شرایط کند، تا وقتی که بتواند دیدگاه خودش را نسبت به موقعیت سینما جا بیاندازد یا فیلمسازها هم بتوانند شرایط آن دوران به خصوص را در چالشهایی که با هم دارند، به نتیجه برسانند، آن مدیریت تغییر میکند. این مراحل همیشه مراحلی فرساینده و زمانبر و انرژیبر است. تا بیاید به نقطهای برسد، دوباره یک تغییرات دیگری بهوجود میآید. ولی آنچه هست، همیشه این فراز و نشیب وجود دارد و همیشه کار ما این است که از دل این فراز و نشیبها، به شکلی کارمان را ادامه دهیم.
یعنی شما هم عادت کردهاید به این مسایل و باید با آن کلنجار بروید!
عادتکردن به معنای پذیرش است؟ نه! فکر نمیکنم به این معنا باشد ولی دیگر در واقع این صرف انرژی، این کلنجار، بخش بدیهی کار ما شده است.
فیلم خون بازی را در جشنوارههای دیگر هم نشان دادهاند یا نشان میدهند؟
بله، در خیلی از جشنوارههای خارج از ایران نمایش داده شده و در بسیاری از جشنوارههای هم در سال جدید قرار است به نمایش درآید.

رخشان بنیاعتماد در جشنواره سینمایی لاروشل / عکس از ایرج ادیبزاده
واکنشها چطور بود؟
واکنشها برمیگردد به کنجکاوی نسبت به ایران، سینمای ایران و شرایط ایران. یک بخش دیگرش برمیگردد به خود فیلم و موضوع فیلم. درست است که خون بازی موقعیت یک جوان معتاد، یک دختر معتاد ایرانی را مطرح میکند، ولی واکنشی که در خیلی از جاهای دنیا که خودم بودم و فیلم نمایش داده شد، این بوده که یک نگرانی کلی هست. یعنی در هر جامعهای این نگرانی به یک شکلی وجود دارد. حتی در ایتالیا وقتی فیلم در جشنواره آسیایی رم، جایزه بهترین فیلم و جایزه هیات منتقدین را گرفت، بخشی از سازمانهای فرهنگی ایتالیا در حال مذاکره هستند که فیلم را بهصورت خیلی گسترده در مدارس و دانشگاهها نمایش بدهند و بهعنوان یک کار درسی، جوانها را مجبور کنند که به این موضوع فکر کنند و واکنش نشان دهند. پس یک دغدغه کلی هست و فکر میکنم ارزش کار هنر و سینما هم واقعا این باشد. قرار نیست که کار سینمایی به یک بیانیه سیاسی تبدیل شود، در آن صورت از ارزشهای خودش دور میشود. وقتی که فیلم به موضوعاتی بپردازد که موضوعات مشترک جهانی است، طبیعتا میتواند ارتباطی طبیعی و بدون واسطه با مخاطبش هم برقرار کند.
و درباره اکران ایران این فیلم؟
فیلم اکران شد و استقبال خیلی خوبی از آن شد. بحثهای زیادی را بهوجود آورد و ... جدا از نقدهایی که راجع به فیلم نوشته شد، واکنشهای مثبتی که در جشنوارههای مختلف بهوجود آورد،از طرف بینندههای فیلم چه خانوادهها، چه دخترها و پسرها نامههای فراوان و مراجعین خیلی زیادی داشتم. خوشحالم که به هرحال فیلم توانست آن هدفی را که از ابتدا داشت یعنی این موضوع را بهعنوان یک مسأله جدی مطرح کند و توجه بهخصوص جوانها را جلب کند.
میتوانم راجع به موضوعی بپرسم که الان فکر شما را برای فیلم آیندهتان مشغول میکند؟
پس از ساخت فیلم خون بازی، بهدلیل فشار خیلی زیادی که در دوران تحقیق این کار داشتم، الان توانایی دوباره درگیرشدن در پروژه جدید را ندارم و احتیاج به زمان دارم که بتوانم از خون بازی فاصله بگیرم. شاید هیچکدام از فیلمهایم این همه فشار به من نیاورده بود که نیاز به این فاصلهگیری داشته باشم.
دختر شما باران هم وارد دنیای سینما شده، غیر از اینکه باران بههرحال دختر شما است، که مادرش یک چهره شناختهشده در سینما است، آیا جوانان علاقمند به سینما، آنها هم میتوانند واقعا به نوعی در این سینما راه پیدا کنند؟
من اصلا معتقد نیستم که صرف علاقه دلیل موفقیت در سینما است. مثالی میگوید: ۹۹ درصد مردم دنیا دوست دارند بازی کنند. این یک میل طبیعی انسانی است و حالا جذابیت سینما در کشوری مثل ما هم بسیار بالا است و تعداد علاقمندانی که این رشته دارد، خیلی خیلی زیاد است. درست است شرایط زندگی خانوادگی باران او را به سینما علاقمند و نزدیک کرده است ولی اگر خودش در پی پیداکردن سواد این کار نمیبود، اگر با جدیت به این حرفه نگاه نمیکرد، طبیعتا نمیتوانست بهطور حرفهای در این کار بماند. حتما برای جوانان دیگر ممکن است شرایط به آسانی شرایط باران نباشد، ولی واقعا باران هم آسان این موقعیت را بهدست نیاورد. به هرحال امکانی است که میبینیم برای جوانان دیگر هم پیش میآید
با بهمن قبادی در حالی گفتوگو کردم که در بزرگراههای تهران دنبال لوکیشن برای فیلم آیندهاش میگشت. بله درست شنیدید، فیلمساز ایرانی با نگاه شاعرانهاش اینبار از کوهستانهای کردستان کنده اما دل نکنده و به بزرگراههای تهران آمده تا فیلمی بسازد با اسمی کاملا شهری: «اتوبان».

عکس از وب سایت رسمی بهمن قبادی
به ما بگویید که این روزها بهمن قبادی چه میکند و چه برنامهای دارد؟
من اینروزها همهاش تهران هستم. چندماهی هست که کارهای پیش تولید کار جدیدم را به اسم «اتوبان» شروع کردم. اولین بار است که فیلم شهری میسازم در تهران. تمام فیلم توی تهران فیلمبرداری میشود. فیلمیست دربارهی جوانهای هم نسل خودم. فیلم به هم نسلهای خودم میپردازد و زندگی سه- چهار دههی این آدمها را مرور میکند و یک فیلم تجربی بدون دیالوگ است. تمام آدمهای توی فیلم ساکت هستند و هیچ کسی حرف نمیزند.
پروژه را فرستادهام برای بخش ارزشیابی وزارت ارشاد اسلامی که مجوز بگیرم و مجوز را که بگیرم، امیدوارم اواسط مهرماه یا آبانماه بتوانم کار فیلمبرداری را شروع کنم. اینروزها دارم لوکشین پیدا میکنم. همین الان توی تاکسی هستم. هوا هم تاریک شده و آخرین لوکشینهای امروز را دیدم و دارم برمیگردم دفتر که بازیگر ببینم. تست داریم میزنیم و...
چی شده که بهمن قبادی از کوهستانهای کردستان سراغ اتوبانهای تهران آمده؟ شما هم شهری شدهاید؟
نه... من که تهران زندگی میکنم...
بله، میدانم. ولی فیلمهایتان بهرحال...
جسمم تهران است، ولی روحم واقعا توی این مناطق پاک و فضای پاک است...
الان که روح و فیلمتان را هم آوردید توی تهران آقای قبادی؟
نه یک موضوعی هست که مسئلهام شده. یعنی موضوع است که دارد من را انتخاب میکند و دوست دارم کاری متفاوت از فیلمهای قبلیام کار کنم. یک عده از دوستان هم میگویند، آقا بس است دیگر، چقدر فیلم در کردستان میسازی. گفتم، به هرحال کردستان بخش بزرگی از ایران را تشکیل میدهد. و یک عده هم، یک عده آدمهای فرصتطلب هم انگهای احمقانهای میزدند که یک نگاه جداییطلبانه دارم نسبت به مسئلهی کردستان . نه اینکه (بخواهم) آن ثابت بشود، نه واقعا! چون این طرح را چندین سال پیش، وقتی دانشجو بودم در تهران، توی ذهنم بود.
الان کمی طرح پختهتر شده و با توجه به تجربیاتی که به دست آوردهام، فکر میکنم الان میتوانم این کار را انجام بدهم و تمام سعیام را میکنم یک فیلم کاملا متفاوت از فیلمهایی که تا امروز از تهران فیلمبرداری شده، فیلمبرداری کنم. ما هیچوقت در فیلمهایی که در ایران و در تهران ساخته شده است، نتوانستهایم تصویر درستی از تهران ارائه بدهیم.
به نظر من تهران یک شهر آلوده است،از نظر امنیت اجتماعی، حوادثی که در تهران میگذرد،. موضوعاتی هست که ما وقت نگذاشتیم یا اجازه نداشتیم به آنها بپردازیم. چون فوکوس من روی حوادث امروز تهران است، خفاشان شبها و بیجههایی که دست به قتلهایی میزنند که وقتی توی صفحهی حوادث روزنامههای ایران میبینم، دنبال ریشهیابیاش هستم. به عنوان یک ایرانی، به عنوان یک شهروند تهرانی نگرانم. یعنی آن بخش امنیت من را اذیت میکند و مسئلهام است و میخواهم طرح مسئله کنم و به بخشی از این موضوع بپردازم.
این یک تجربهی جدید است آقای قبادی، یا اتفاقی باعث شد که شما بیایید و زندگی شهری، زندگی تهرانی را فیلم کنید؟
من پانزدهـ شانزدهسال است که در تهران زندگی میکنم. [اینجا] درس خواندهام، درسم را ول کردم و الان فعالیتام اینجاست و توی این مدت فیلمهایی که دیدهام، فکر میکنم، تصویر درستی از آن چیزی که من در تهران میبینیم ارائه داده نشده است.
تمام تلاشم این است که بتوانم کار متفاوتی بکنم و توی این چندسال این موضوع در من تهنشین شده، و توی این چندسال هر روز وقتی روزنامه میآید توی خانهام، یا توی دفترم، صفحاتش را که باز میکنم، [از] ۱۲ صفحه ۱ یا ۲ صفحه به حوادث تهران میپردازد. از دزدی، از قتل، از مسئلهی ناموسی و از این چیزهایی که واقعا مسئلهی امروز ما است صحبت میشود، ولی هیچ وقت نتوانستیم سوژهای را بیاوریم یا ارشاد شاید مجوز نداده است که به این موضوعات بپردازیم.
حتی سراغ شهر هم که میروید، یعنی در واقع توی اتوبان هم که رانندگی میکنید، توی دستاندازهایش میخواهید بروید؟
هست، آخر هست. پر از دستانداز است تهران. ایران همهاش دستانداز است، از همه لحاظ! همین موضوع بنزین یک مسئله است. من نمیتوانم به موضوع پیتزاخوردن و پیتزافروشی و... بپردازم. نمیدانم، چیزهای شیک را اصلا نمیبینم.
الان تمام بحثهایی که در ایران هست همه نگرانکننده است. من نگران فردا هستم که جنگی میان ایران و آمریکا شروع نشود. سرزمینام است، نگرانش هستم. و این میشود مسئلهی تو و... وقتی از توی خیابان داری رد میشوی، میدانم زندگیهای خوبی توی این خانهها و توی آپارتمان شکل میگیرد، ولی مساله من آن آدمی است که دارم میبینم و شرایط بدی را دارد میگذراند. معلمی که شرایط سختی را میگذراند و تصمیم گرفته خودکشی کند با چهارتا فرزند، اینها مسئلهی من میشوند و همه اینها میآیند.
این بخش به نظر من خیلی پررنگ شده در درونم. قبلا در مصاحبهها هم گفته بودم، از یک دالان سخت و تاریک آمدهام، و این تاریکی باید زدوده بشود از من. همچنان درونم تاریک است و ناخودآگاه کشیده میشوم به موضوعاتی که جزو نابهنجاریهای جامعهی من است که نشان داده نشده و میخواهم طرحشان کنم توی فیلم.
این هم که به نوعی سیاهنمایی میشود! چقدر امیدوار هستید که فیلمتان و فیلمنامهتان و طرحتان مجوز بگیرد؟
باید مجوز بگیرد. اصلا این چیزی که شما میگویید «سیاهنمایی»، نمیدانم منظورتان چیست. اینکه هیچوقت به مسایل غیرعادی نپردازیم؟ این از آن انگهایی است که دوستان میزنند. هیچوقت حق اعتراض نداریم. شما بخش سیاه سرزمینتان را خب باید نشان بدهید. [بههرحال] بخشی از جامعه سیاه است، بخش عمدهاش خاکستریست. من سفید مطلق نمیبینم. باید این بخشها درست بشود.
اگر به سیستم آموزش و پرورش اعتراض دارم خب باید طرح مسئله کنم و باید به این موضوع بپردازیم. مسئلهی پاکدشت و نوجوانهایی که میآیند به یک بچه تجاوز میکنند و دوتا بچه را میکشند نمیتوانی به راحتی ازش بگذری. این مساله دارد این شکلی میشود، دارد به شکل زنجیرهای درمیآید! خب خفاش شبهایی که باید ریشهکن میشدند، ریشهکن نشدهاند. تو نمیتوانی به راحتی ازش بگذری.
توی ماشین که مینشینم، شیشه را میکشم بالا که نکند موبایلم را بدزدند. میدانی! راه که میروی تا صدای موتور میشنوی، میگویی نکند کیفام را بزنند. توی چنین شهری همه ما باید تلاش بکنیم تا به بهترین شکل ممکن شهرمان را درست بکنیم. هر کسی به نوعی وظیفهاش هست، از یک راننده تاکسی گرفته، از شکل برخوردش گرفته تا من فیلمساز که میخواهم اینها را نشان بدهم، تا یک مسئول مملکت، تا یک مسئول وزارت این مملکت، همه باید تلاش کنیم. یک عده کوتاهی میکنند، یک عده خیانت میکنند، و... من هم فکر کردم الان این مسئله یقهام را گرفته و باید یکجوری با خودم تسویهحساب شخصی بکنم و بروم دنبال موضوع بعدی.
آقای قبادی شما سینماگر هستید. از رسانهی سینما تا حالا استفاده کردهاید برای نشاندادن یک تصویر از کردستان، یعنی آن تصویری که تا به حال در فیلمهایتان بوده و الان آمدهاید تهران و میخواهید در واقع یک داستان شهری بسازید. میخواهم بدانم آن تصویری که از کردستان نشان دادید، چقدر تغییر ایجاد کرده. من جایی میخواندم دنیایی که دیده نشود، تغییر نمیکند. میخواهم بدانم این دنیایی که شما نشان دادید و دیدند، در آن تغییری ایجاد شده؟
ببینید، اصلا قرار نیست من دنیا را تغییر بدهم، قرار نیست سرزمینام را...
نه، نه! فیلمهای شما...
همین. قرار نیست سرزمینام را تغییر بدهم. ببینید، یک اتفاقی افتاده است. یعنی اینجوری نگاه کنید. منطقهی محرومی به نام کردستان که هیچوقت نتوانستیم و شرایط برایشان فراهم نکردیم که در آنجا فیلمساز به دنیا بیاید، یک فیلمساز به دنیا آمده و رفته کار کرده. من سهـ چهارتا فیلم بیشتر نساختهام. چهارتا فیلم ۸۰ـ ۷۰ دقیقهای ساختهام. همهی فیلمهایم جمعا حتی 3۰۰ دقیقه هم نیستند، یعنی فاجعه است. صد و خردهای از عمر سینما گذشته، ما همین اندازه از کردستان میشناسیم.
شمایی که آنجا هستید بهعنوان فردی که مسئول یک رسانه است، یک لحظه خلوت کنید و ببینید چقدر از اقوامتان را میشناسید. ایران سرزمین قومهای مختلف است! چقدر لرها را میشناسید، چقدر ترکها را میشناسید، چقدر سیستان و بلوچستانیها را میشناسید، چقدر کردها را میشناسید و چقدر بیتوجهی شده است به این مناطق...
اصلا چقدر ایران را میشناسیم...
چقدر بیتوجه شدهایم به این مناطق، به قومهای مختلف و الان نگرانیم که ایران پاشیده نشود. آره، ایران را اقوام درست کردهاند و این تنوع قومی باعث شده است که ایران بهعنوان سرزمینی پر از فرهنگهای مختلف، تنوع قومی و رنگهای مختلف باشد. من کاری نکردهام.
بههرحال با فیلمهایم جریانی شکل گرفته است. نزدیک به هزارتا جوان امروز در کردستان دارند فیلم کوتاه و بلند میسازند بدون هیچ حمایتی. این باعث میشود که در یکیـ دو دههی بعد اتفاقاتی توی این سرزمین بیفتد. آن آدمها قرار است تصویر آن منطقه را نشان بدهند و آن منطقه را از محرومیت بیرون بکشند.
قرار نیست با سیصد دقیقه سرزمین من عوض بشود. همین اندازه عوض شده که هزارتا جوان که میتوانستند به راه اعتیاد کشیده بشوند، به راههای خلاف کشیده بشوند در آن سرزمینی که بستر مناسبی فراهم شده برای این اتفاقات، این آدمها شروع کردند و دوربین برداشتند و دارند فیلم میسازند، دارند قصه مینویسند. درگیر پروژهی فیلمسازی شدهاند. این اتفاق مهمیست.
این خیلی اتفاق خوبی است که شما من تا حالا نشنیده بودم. میشود در موردش بیشتر بگویید الان چه اتفاقی افتاده در کردستان؟
الان اکثر فستیوالهای فیلم که دارد توی ایران برگزار میشود، همیشه در آنها یکی از این بچههای کرد از مناطق محروم، حضور دارد. موفقترین فیلم کوتاههایی که چندسال گذشته بیرون آمده بخش عمدهاش از آن منطقه آمده است. تصویرهایی که تا قبل از فیلمهای من یا «باد ما را خواهد برد» ساختهی آقای کیارستمی که در کردستان ساخته میشد، همیشه این مناطق را عقبافتاده، با آدمهای خشن و آدمکش که سر میبریدند نشان میداد و این فیلمها تصویر کثیفی میدادند.
الان دیگر تو شاهد نیستی که از آن منطقه چنین چیزهایی ساخته بشود، میدانی! یک پز فرهنگی پیدا کرده، یک منطقهای شده که الان فرمانآرا دارد آنجا فیلم میسازد و مسئولان کشور هم یک کوچولو دارند توجه میکنند.
ولی قرار است که سالن سینما ساخته بشود به فرض اما ساخته نشده! ولی من بخاطر فیلمهایی که ساختهام و کمپلکس شده برایم که هیچوقت نتوانستم فیلمهایم را اکران کنم، شروع کردم به ساخت سالن سینما.
توی شهر کوچک بانهی دورافتاده لب مرز، اولین سالن سینما را دارم شروع میکنم، برای اینکه بتوانم سرمایه جمع کنم و از آنجا شروع کنیم به ساخت سالن سینما. پس این یک کار است، و یک شغلی را داری برای دهـ بیست نفر فراهم میکنی.
اینکه میگویم بحث فیلمسازی، نه توی سنندج، نه توی مریوان، بلکه بانه، بوکان، مهاباد، قروه و... اینها شروع کردهاند به کار فیلمسازی با دوربینهای کوچک و همین کوچهای که من تویش زندگی میکنم، یک کوچهی تقریبا بنبست است به نام «نسیم». سیزدهتا فیلمساز دارد الان. همسایهی ما بودند، همبازیام بودند و گفتند این بهمن فیلمساز شده و آنها هم رفتهاند دنبال فیلمسازی. سیزدهتا فیلمساز الان توی کوچهی ما هست.
تغییرات دقیقا همین هست، تغییری که ازش صحبت میکنم و میپرسم شما چه تغییری ایجاد کردهاید، همین است آقای قبادی!
من ایجاد نکردهام. بههرحال چیزی دیده شد آنجا...
دقیقا.
شرایطی برای فیلمسازی دیده شد. من همیشه هم گفتهام و این شعار هم تکراریست، الان کمتر پدر و مادری را میشناسید که دعا کنند بچههاشان دکتر یا مهندس بشوند. الان بیشتر دوست دارند که فیلمساز بشوند. خب بهمن را دیدهاند، همبازی بچههای خودشان بود یک دورهای و الان با وسیلهای به نام دوربین آشنا شده، با هنری به نام سینما آشنا شده و از طریق آن دارد تکههایی از فرهنگش را، دردهای سرزمیناش، مشکلات آن منطقه را دارد نشان میدهد و عدهی زیادی هم او میشناسند.
یعنی شاید ارزش من از یک دکتر در آن منطقه بیشتر باشد. بیشتر تو را میشناسند، بیشتر برای کارت ارزش قائلاند. کارهایم که دیده نشده، چون سینما نداریم که ببینند و فقط توی خبرها میشنوند، اینور و آنور میشنوند که این آدم دارد فعالیت میکند.
خب برگردیم به همان اتوبانی که شما الان دارید توی آن میرانید و در آن هستید. این تهران، تهرانی که شما الان میبینید و ایدهی ساخت فیلمی را دربارهاش دارید، داستان فیلمتان را چطوری میسازد؟
راستش داستان فیلم را نمیتوانم برایت توضیح بدهم. تنها تا همین اندازه میگویم که دارد به زندگی جوانها میپردازد و امیدوارم تا آخر دیماه یا آخر پاییز بتوانم آمادهاش کنم. آنوقت در مورد قصهاش صحبت میکنیم باهم.
آدمهای فیلمتان هم مشخصاند؟
داستان، داستان دو یا سهتا جوان است. گفتم، الان که دارم روی پیشنویس کار میکنم، دارم رویسناریوش کار میکنم. داستان دوـ سه جوان هم نسل خودم است و مثلا «بهمن» بهعنوان یکی از عضوهای اصلی تیم، به پنچـ شش دوره گذشتهاش برمیگردد، به پنجسالگیاش، دهسالگیاش، هیجدهسالگیاش، بیستسالگیاش و دورههای مختلف زندگی این آدمها را قرار است توی این فیلم مرور بکنیم.
مشخص است که چه کسانی با شما همکاری خواهند کرد در این فیلم؟
نه متاسفانه. الان درگیر کارهای پیش تولیدش هستم. ولی بخشی از عوامل که ایران هستند، یکیـ دوتا هم خارج از ایران هستند. تا همین حد میتوانم برایت بگویم
ابوالحسن داوودی، کارگردان سینما، متولد ۱۳۳۴ در نیشابور است. او فارغ التحصیل سینما از مدرسهی عالی تلویزیون و جامعهشناسی از دانشکدهی شهید بهشتی است. داوودی در سال ۱۳۶۵ با نگارش فیلمنامهی فیلم پاییزان به کارگردانی رسول صدرعاملی با همکاری فرید مصطفوی وارد سینما شد. در کارنامهی کاری او فیلمهای جالبی دیده میشود، یک دسته فیلمهای کمدی و یک دسته فیلمهای تلخ. فیلمهای کمدی او فیلمهای برجستهای بودند: «جیببرها به بهشت نمیروند»، «من زمین را دوست دارم»،«نان، عشق و موتور ۱۰۰۰». از فیلمهای دیگر او میتوان به «مرد بارانی»، «ایلیا نقاش جوان» و «سفر عشق» اشاره کرد. سال گذشته داوودی فیلم «تقاطع» را ساخت که تجربهی متفاوتی در سینمای ایران محسوب میشود. در همینباره با او گفتوگویی داشتهایم:

آقای داوودی، فیلم تقاطع از فیلمهای برجستهی سال گذشتهی سینمای ایران بود. اما این فیلم چندان مورد استقبال قرار نگرفت، چه از سوی منتقدین چه از سوی تماشاگران، فکر میکنید دلیلش چه بود؟
تصور نمیکنم این طور باشد. یعنی قطعا تا آنجایی که من نظرات را خواندهام، همگی تقریبا نقدهای خوبی نوشته بودند. اطلاعات شما به نظر من اطلاعات کاملی نیست.
اما فکر میکنم کلا خیلی کم دربارهی این فیلم نقد نوشته شد؟
دلیلش این است که من فیلمساز خیلی جنجالی و حاشیهای نیستم که بخواهم به این مسایل بپردازم. معمولا فیلمسازهایی که خیلی جنجالیاند ویا به هر حال یکسری عادات و ویژگیهای خاصی دارند بیشتر مورد توجه دوستان نویسنده و به اصطلاح منتقدینِ بهخصوص جوان و تازهکار هستند.
چرا آقای داوودی، شما که دور از حاشیه نیستید. شما به هر حال در بطن اجرایی سینما سمت داشتید؟
آنها حاشیه نیست عزیز من، آنها متن است. یعنی ما کارهایی را داشتیم انجام میدادیم که حالا دوستان دیگر دارند زحمتش را میکشند. منظور من از حاشیه چیزهایی دیگر است.
شما از معدود کارگردانهای سینمای بدنهی ایران هستید که به کارگردانی بیشتر از فیلمنامه اهمیت میدهید، چه در «نان، عشق و موتور ۱۰۰۰» و چه در «تقاطع» این مساله دیده میشود. در حالیکه در سینمای بدنهی ایران عمدتا فیلمنامه است که فیلم را پیش میبرد و کارگردانی چندان به چشم نمیآید.
برای اینکه من تقریبا در اکثر کارهایم یا قریب به اتفاق آنها، خودم هم فیلمنامهنویس بودهام و هم کارگردان. تصور میکنم که بخش کارگردانی از فیلمنامهنویسی کاملا مجزاست. دو حرفه و نخصص مجزا که طبعا هیچکدام نباید با هم قاطی شوند. البته خیلی وقتها شده که من فیلمنامهای را که برای خودم نوشتهام، سعی کردهام که جهات کارگردانی را در نوشتن آن لحاظ کنم، منتها باز همان هم وقتی سر صحنه میآید وجوه دیگری به آن اضافه میشود که مختص کارگردانی است.

صحنههایی از فیلم تقاطع
فیلم تقاطع تا حدودی شبیه فیلم Crash است. فکر نمیکنید شیوهای که برای روایت آن انتخاب کردهاید برای مخاطب ایرانی و حداقل سینمای ایران یک مقدار سنگین به نظر برسد؟
من این را بارها و بارها در مطبوعات داخلی توضیح دادهام. فیلمنامهی فیلم ما تقریبا شاید دو سال زودتر از زمانیکه Crash ساخته شد، نوشته شده بود. یعنی فیلمنامهی تقاطع با آقای مصطفوی در زمانی نوشته شد که هنوز کارگردان Crash داشت فیلم قبلی خود را میساخت. بنابراین تبعا یک چنین چیزی نمیتواند نسبتی با آن داشته باشد. اما این شیوهی روایت، قبل از Crash هم بارها و بارها در فیلمهای دیگر دنیا تکرار شده. مهمترین آن فیلمهای آلتمن مثل «برشهای کوتاه» یا «برشهای میانبر» است. و قبل از آن باز هم خیلی فیلمها بود که شاید اگر بخواهیم معروفترینش را مثال بزنیم «شبح آزادی» بونوئل است و فیلمی از کوروسوا که الان اسمش یادم نیست.
در سالهای اخیر هم این شیوهی روایتی خیلی مد شده.
به هر حال در سالهای اخیر هم به شکل یک نگاه حرفهای روشنفکرانه این خیلی مد شده است. اما من نه وجه روشنفکرانهاش برایم جذاب بود، نه وجه چالشیاش برای اینکه ببینم چقدر میتوانم اینها را به هم بریزم. به نظرم موضوع فیلم به گونهای بود که فقط همین نوع شیوهی روایت را میطلبید. تبعا میدانستم که خب تماشاگری که خیلی عادت کرده به نمایشها و شیوهی روایت خیلی سهل الوصول، ممکن است با این شیوه تا حدودی مشکل داشته باشد. ولی تبعا تا آنجایی که خودم هم در نمایش عمومی فیلم دیدم توانست تقریبا با غالب مردم ارتباط برقرار کند و این شیوهی روایت کسی را درگیر نکرد.
عدهای انتقاد داشتند که چهطور می شود در شهر بزرگی مثل تهران این همه آدم به شکل کاملا اتفاقی به هم بربخورند و برخورد این آدمها اساس فیلم را تشکیل دهد؟
هر اتفاقی برای هرکس و در هر شرایطی میتواند به وجود آید. شما زندگیتان اصلا اتفاق است، از زمانی که بیرون میروید هر واقعهای که اتفاق میافتد برای همهی ما و هرکسی میتواند همان اتفاق بیافتد. ما به این شکل آدمها را بارها و بارها در کنار هم قرار ندادیم، بلکه آدمهای مختلفی را بدون اینکه اصلا ارتباطی با هم داشته باشند یا بدون اینکه همدیگر را بشناسند، دیدیم که میآیند و روی زندگی یکدیگر تاثیر میگذارند. این اتفاق برای تمام افراد جامعه میافتد بدون اینکه اصلا بدانند از کجا متاثر میشود. به هر حال این داستان در فلسفه هم وجود دارد. ما نظریهای داریک که میگوید تکان خوردن بال یک سنجاقک در یک طرف دنیا میتواند در یک طرف دیگر دنیا طوفان به وجود بیاورد. این تبعا همان چیزی است که ما داریم در این فیلم میبینیم.
به نظر میرسد این شیوه جدید روایت در سینما که در جهان هم خیلی مورد استقبال قرار گرفته باعث شده فیلم بیشتر مستند به نظر برسد.
شاید مهمترین ویژگی فیلم تقاطع این است که قهرمان نخست یا همان شخصیت اول به آن تعبیر که ما معمولا در فیلم به کار میبریم ندارد. اگر درستتر بخواهم بگویم شخصیت اولش خود شهر تهران است. شهر تهران قهرمان یا ضدقهرمان اصلی فیلم است و تمام ماجراها را با فرهنگ شهرنشینی خود و شرایط خاصی که به ساکنینش تحمیل کرده بهوجود میآورد. اگر در یک جمله بخواهم بگویم، تقاطع یک فیلم است در مورد شهر تهران و خصوصیات شهری آن.
آقای ابوالحسن داوودی که در کارنامهی کاریش فیلمهای کمدی بسیار دیده میشود، چطور شد که فیلمی اینچنین تلخ و با پایانی بسیار تلختر ساخت؟
نمیدانم شاید این یک خصوصیت است در من. این نخستین فیلم تلخ من نیست. قبلا هم سه فیلم دیگر از این دست ساختهام: «مردِبارانی»، «ایلیا نقاش جوان» و اولین فیلمم؛ اینها هر سه فیلمهایی بودند که هم مایههای اجتماعی در آنها بود و هم فیلمهای تلخی بودند.
ولی فکر میکنم تقاطع از همهی آنها تلختر بود.
نه، البته من فکر میکنم ایلیا نقاش جوان تلختر از این بود و فیلمی واقعگرایانهتر. به همین دلیل هم البته توقیف شد و هیچوقت به نمایش در نیامد.
بد نیست از بازی بیژن امکانیان بگویید. بازیگری که یک زمانی چهره بود ولی برای مدت زیادی محو شده بود. چطور توانستید از ایشان بازی بگیرید که چنین بازی درخشانی ارایه کنند.
واقعیتش این است که بازیگران باید در جای خودشان قرار بگیرند و به نظرم باید خوب هدایت شوند. چون همزمان با همین فیلم آقای امکانیان فیلم دیگری هم بازی کرده به اسم قلقلک. به هر حال بد نیست بازی ایشان را در آن فیلم هم ببینید، کاملا متفاوت است. یعنی در هر صورت یک بازیگر هم احتیاج به همراهی با کارگردان دارد و هم اینکه خودش باید مایه بگذارد و مهمتر از هر دو تای اینها، اینکه درست انتخاب شود. درست انتخاب شدن کمک بسیار زیادی میکند و حتا میتواند در برخی مواقع یک بازیگر معمولی را هم در موقعیتهای خیلی درخشان قرار دهد.
و تجربهی بعدیتان آقای داوودی؟
فیلمیست به اسم«زادبوم» و از آن فیلمهای سختی است که باز با یک دینی که احساس میکنم وظیفهی ملی من است نسبت به ایران، رفتم سراغ آن. فیلمی است که تصور میکنم نسبت به تمام فیلمهایی که ساختهام موضوعاش کاملا متفاوت است.
در مرحلهی تولید است؟
در مرحلهی تولید است. البته یک بخشهایی از فیلم به دلیل شرایط فصلی که داشتیم فیلمبرداری شده. منتها بقیهی کار فیلمبرداری آن از پاییز قرار است شروع شود. یک صحنههایی از فیلم در آلمان میگذرد، یک صحنههایی در دبی. بقیه آن در قشم و تهران. بازیگرهایی را نیز که با آنها صحبت اولیه کردهایم و قرار است در فیلمبازی کنند آقای انتظامی، آقای پرستویی، آقای رادان و احتمالا خانم گلشیفته فراهانی هستند.
فیلم پرستارهای است پس؟
انشاءا... که فیلم خوبی در بیاید.
به جشنواره هم میرسد؟
تصور نمیکنم، چون فیلم سختی است و به مدت زمان طولانی برای فیلمبرداری نیاز دارد
چندی پیش، در نسخه ای از روزنامه نیویورک تایمز، دو مقاله منتشر شد به قلم دو فیلمساز در بارهی دوفیلمساز تازه درگذشته. بخش اول را، که وودی آلن در بارهی برگمان نوشته بود، از اینجا بخوانید. در بخش دوم، مارتین اسکورسیزی در بارهی آنتونیونی سخن میگوید:

خیلی سال پیش بود؛ سال ۱۹۶۱؛ تقریبا پنجاه سال پیش. اما حسی که برای نخستین بار موقع دیدن «ماجرا» داشتم هنوز با من است. گویی همین دیروز بود.
کجا دیدم این فیلم را؟ آرتتیتر خیابان هشتم بود؟ یا خیابان بکمان؟ خاطرم نیست. اما اولین باری که تم موسیقی شروع فیلم را شنیدم به یاد میآورم؛ بریدهبریده، با آواهای زیر سازهای زهی و آمیخته با حسی بدشگون. ساده، خشن و قوی بود؛ مثل بوقهایی که در مراسم گاو بازی ماتادورها ترچیوی بعدی را اعلام میکند؛ و بعد فیلم شروع میشد. یک کشتی تفریحی در دریای مدیترانه در روزی آفتابی. درقابهای سفید و سیاه وایداسکرین، که تا آن هنگام نظیرش را ندیده بودم. با ترکیببندی بغایت حسابشده و واضح که شکلی غریب از ناراحتی و عذاب را منتقل می کرد. شخصیتها همه آدمحسابی و ثروتمند بودند و از نظر ظاهری زیبا. اما از نظر باطن... اصلا آنها برای من که بودند؟ من در مقابل آنها که بودم؟

نمایی از فیلم «ماجرا»
به یک جزیره رسیدند. از هم جدا میشدند. آفتاب میگرفتند. بعد دعوایشان میشد. بعدش زنی، که لی ماساری نقشش را بازی میکرد و به نظرم قهرمان قصه میآمد، یکهو غیبش میزد؛ از جمع شخصیتهای دیگر؛ و اصلا از خود فیلم. کارگردان بزرگ دیگری هم بود که به شیوهای متمایز، تقریبا همین کار را در آن روزها در فیلمهایش میکرد: او (هییچکاک) به ما نشان میداد که در «روانی» بر سر جانت لی چه میآید؛ اما آنتونیونی هیچوقت نگفت بر سر "آنا"ی ماساری چه آمد. غرق شد؟ از بالای صخرهها سقوط کرد؟ یا از جمع فراری شد و زندگی تازهای آغاز کرد؟ هیچوقت نفهمیدیم.
به عوض، فیلم متوجه دوست آنا میشود، که اسمش کلودیاست و مونیکا ویتی بازیاش میکند، با آن دوست پسرش ساندرو هر دو به دنبال آنا میگردند. آنجا خیال میکردم فیلم دارد معمایی میشود! اما درست همان لحظه دوربین توجهمان را از مکانیسم جستوجوی کلید معما پرت میکند به یک سوی دیگر. هرگز نمیفهمیدم فیلم قرار است به کدام سو حرکت کند. و به دنبال چه کسی یا قضیهای برود. شخصیتهای قصه هم به همین شکل دستخوش پیآمدها بودند: پیرو نور، گرما و حس غریبی که در آن بودند. و این طوری بود که فیلم حال و هوای عاشقانه به خودش میگرفت. اما این هم پایدار نبود.
آنتونیونی در ما یک حس عجیب، و یکجور ناآرامی به وجود میآورد. چیزی که هیچوقت در فیلمها ندیده بودیم. شخصیتهایش در زندگی شناور بودند و در نهایت روشن میشد که همه چیز یک جور بهانه است؛ جستوجو بهانهای بود برای با هم بودن؛ و با هم بودن خود بهانهای بود برای آنچه زندگیشان را شکل داده و به آن معنا بخشیده بود.
هر چه بیشتر «ماجرا» را میبینم، بیشتر متقاعد میشوم که زبان بصری آنتونیونی ما را از تمرکز بر دنیای پیرامونمان باز میداشت: اشکال بصری سایه - روشن و فرمهای معماری که با پیکرهی آدمهایی که در یک چشمانداز "کاشته" شده بودند و به شکل دلهرهآوری وسیع و درندشت بود. و آن وسط یک تمپو هم وجود داشت که به نظر میآمد در هماهنگی با ریتم زمانِ روایت قرار دارد. همهی اینها به من کمک میکرد به این مسأله پی ببرم که کمبودهای عاطفی شخصیتها (عقیم بودن ساندرو، احساس نارضایتی از خود کلودیا) است که بر آنها غلبه میکند و آنها را تا به آخر از ماجرایی به ماجرای دیگر میافکند. درست مثل تم افتتاحیه که بیوقفه در اوج و فرود مکرر بود.
تقریبا در تمام فیلمهایی که تا آن زمان دیده بودم بتدریج به تنش موجود در قصه اضافه میشد. اما در «ماجرا» جور دیگری بود. شخصیتها نه در طلب خودآگاهی واقعی بودند و نه ظرفیتش را داشتند. تنها به بوالهوسیشان و رخوت کودکانهشان خودآگاه بودند. و صحنهی پایانی که خیلی حزنآلود و شیوا بود و به نظرم یکی از بهترین پاساژهای همهی سینما، درد زنده بودن را آشکار میکند.
راز «ماجرا» سنگینترین شوکها را در تمام دوران فیلم دیدنم به من وارد کرد. بسیار بیشتر از «از نفس افتاده» یا «هیروشیما، عشق من» یا «زندگی شیرین». آن وقتها که فیلمدوستها دو دسته بودند؛ یکی سینهچاکان فلینی و دیگری آنها که آنتونیونی را به خاطر «ماجرا» دوست داشتند؛ میدانستم که طرف آنتونیونی را باید بچسبم. اما نمیتوانستم چرایش را توضیح بدهم. فیلمهای فلینی را دوست داشتم و تحسینگر «زندگی شیرین» بودم. اما ماجرا بدجوری تکانم داده بود؛ و به هم ریخته بودم. فیلم فلینی نهایتا توانسته بود ذهن مرا مشغول کند. اما فیلم آنتونیونی اساسا تصورم را از سینما و دنیای اطرافم عوض کرده بود؛ طوری که دیگر برای این هر دو محدودهای قائل نبودم: سینمای بیحد و مرز و دنیای بیمرز و محدوده.

میکلآنجلو آنتونیونی سیام ژوییهی ۲۰۰۷ در ۹۴ سالگی در شهر زادگاهش فرارا درگذشت.
آدمهایی که آنتونیونی با آنها سر و کار دارد همانند شخصیتهای رمانهای اسکات فیتز جرالد، که بعدها فهمیدم خیلی این رمانها را دوست داشته، تا حد ممکن با زندگی من بیگانه بودند. اما دست آخر این موضوع اصلا اهمیتی نداشت. با آثار آنتونیونی سرگشته میشدم و حقیقت آن بود که هیچوقت گرهگشایی در کار این فیلمها نبود. هرچه بود رازورزی بود. و غور در یگانه راز هستی: راز هویت.
در طی سالها، چندبار گذار من و آنتونیونی به هم افتاد. مهمترینش زمانی بود که او سکته کرده و توانایی صحبت کردن را از دست داده بود. سعی کردم به او کمک کنم پروژهی «گروه» را بسازد؛ فیلمنامهای معرکه داشت که با همکاری دوست و همکار همیشگیاش مارک پیلوئه نوشته بود و هیچ شباهتی به فیلمهای قبلیاش نداشت. متأسفم که این همکاری هیچوقت اتفاق نیفتاد.
مردی که سوالهای سخت میپرسيد
چندی پیش، در نسخهای از روزنامهی نیویورک تایمز به دو مقاله برخوردم به قلم دو فیلمساز در بارهی دو فیلمساز تازه درگذشته. وودی آلن در بارهی برگمان نوشته بود و مارتین اسکورسیزی در بارهی آنتونیونی. ابتکار جالبی بود از تحریریهی روزنامه. دو فیلمساز مستقل، صاحب سبک و معترض که اهل نیویورکاند، اما همهی بینش و هنری که دارند بشدت مدیون اروپاست. هر دو سالهای جوانیشان را در کوچه پس کوچهها و سینهکلابهای نیویورک صرف شناخت هنر و سینمای اروپا کردهاند. شاید این دو، تنها آدمهایی از میان هنرمندان آمریکایی نسل خود باشند که بتوانند اینچنین در بارهی دو کارگردان اروپایی بنویسند. مقالهی آلن را اندکی کوتاه کردهام که در پی میآید.

در "اوو يه دو" - شهر کوچکی در شمال اسپانیا - جايی که مشغول فيلمبرداری آخرين فيلمم هستم خبر را شنيدم. پيامی تلفنی از دوستی مشترک، خبر مرگ برگمان را میداد.
زمانی برگمان به من گفته بود دوست ندارد در يک روز آفتابی بمیرد. من که آنجا نبودم؛ اما اميدوارم آن روز از آن روزهای صاف و آفتابی بوده باشد که همهی کارگردانان دوست دارند.
حقيقت تلخیست برای آنها که از هنرمند تصوری دور از واقعیت دارند و آفرینش هنری را به ديدهی تقدیس مینگرند: در پايان راه، هنر هنرمند او را نجات نمیدهد. تقدیری که به در میکوبد تا شوالیه را در پايان "مهر هفتم" متوقف کند وقعی به فهرست بلند آثار درخشان او نمیگذارد. و بنا بر اين، در يک روز تابستانی در ماه ژوییه، شاعر مرگ (برگمان) نمیتواند از شهمات شدن ناگزير خود جلو گيری کند. و اين چنين بهترين فيلمساز همهی عمرم به مرگ میبازد.
در بارهی اين که هنر دکترين مذهبی روشنفکران است مزاحهایی کردهام که بحق در زندگی پس از مرگ باوری مطلوب و ملتمسانه است. زندگی در آپارتمان خود آدم، بهتر از زندگی در قلب و ذهن مردم است. و مسلما فيلمهای برگمان هميشه در موزهها و تلويزيونها زنده خواهد ماند و روی دیویدیها به فروش خواهند رفت. اما با شناختی که از او دارم، اينها در مقابل خود زندگی برايش دستاوردهايی اندکاند، و اطمينان دارم که بسيار خوشنود میبود اگر به جای هر يک از فيلمهایش میتوانست يک سال بيشتر زنده بماند. اگر چنين میشد، ۶۰ بار بيشتر برايش جشن تولد میگرفتند و او کلی عمر و وقت اضافه داشت، که از همهی آن برای فيلم ساختن استفاده کند!
برگمان به واکنش آدمها به فیلمهایش توجه زیادی نداشت. وقتی مورد قدردانی قرار میگرفت خوشنود میشد، اما زمانی به من گفت: "اگر ببینم فیلمی که ساختهام را دوست ندارند ناراحتیام بیشتر از سی ثانیه طول نمیکشد". از تحسین منتقدها لذت میبرد، اما نه بیش از یک لحظهی کوتاه. و در عین حال که دلش میخواست تماشاگر از کارش لذت ببرد هیچگاه حاضر نمیشد فیلمهای آسانی بسازد.
هنوز هم آنها که بهظاهر فیلمهای او را فهمیدهاند اندر خم یک کوچهاند و البته هنوز برای فهم بهتر آنها مشتاق. همهمان میدانیم که هر دو زن فیلم "سکوت" دو چهرهی متضاد از یک زن هستند، اما همین دانش آغاز معماییست که هنوز هم در ذهنمان با آن کلنجار میرویم. قبل از تماشای "مهر هفتم" یا "جادوگر" اگر فلسفهی دانمارک را بدانیم شاید به دردمان بخورد یا نخورد، اما برگمان در هر حال چنان با داستانگویی بینظیرش ما را میخکوب میکند که مدتها مفتون میمانیم. بارها از تماشاگران شنیدهام که پس از تماشای فیلمی از او میگویند: "فیلم را درست و حسابی نفهمیدم، اما در طول فیلم نتوانستم از جایم تکان بخورم".

برگمان به تئاتر وفادار بود؛ کما اینکه برای صحنه هم کارگردان بزرگی به شمار میآمد. اما فیلمسازیاش تنها ملهم از تئاتر نبود، بلکه از نقاشی، موسیقی، ادبیات و فلسفه هم ریشه داشت. آثار او کاوشی بود در عمیقترین دغدغههای انسان در هیأت شاعرانههای نغز و پر مغزی که به زبان سینما درمیآمد. دغدغههایی چون مرگ، عشق، هنر، سکوت، خدا، پیچیدگی روابط میان آدمها، رنج برخاسته از تردیدهای مذهبی، ازدواجهای شکست خورده و ناتوانی در برقراری ارتباط با یکدیگر...
و با وجود این، شخصیتی گرم و گیرا، جذاب و بذلهگو بود. نامطمئن نسبت به پرشمار موهبتهای خدادادی که برخوردار از آنها بود؛ و گاه بی خبر از آنها، و البته فریبخوردهی همیشگی زنها.
بر خلاف آنچه فکر میکردم ملاقات با او ورود به دنیای نابغهای هراسناک و سر در گریبانی نبود که دیدگاه پیچیدهاش در بارهی سرنوشت دهشتناک بشر در جهانی غمافزا را با لهجهی سوئدی میسراید. به سادگی تمام حرف میزد. مثلا میگفت: "وودی! من شبها گاهی یک خواب احمقانه میبینم که آمدهام سر فیلمبرداری، اما نمیتوانم جای دوربین را مشخص کنم. در حالی که خودم میدانم چقدر در این کار تبحر دارم و سالهاست این کار را بخوبی انجام میدهم. تو اصلا از این خوابهای بد میبینی؟" یا مثلا یک بار از من پرسید: "فکر میکنی ایدهی جالبی باشه که فیلمی بسازم که دوربین یه سانت هم از جاش تکون نخوره و بازیگرها فقط وارد قاب بشن و بعد برن بیرون؟ یا اینکه تماشاگرا قراره بهم بخندن؟"
خب یک آدمی مثل من پشت تلفن در جواب چنین سوالی به یک نابغه چه میتواند بگوید؟ فکر نمیکردم ایده خوبی باشد. اما همین سوژه در دستان او به یک چیز خاص و فوقالعاده تبدیل شده بود.
در مدرسهی فیلم دانشگاه که تحصیل میکردم (که البته خیلی زود بیرونم انداختند از دانشگاه نیویورک، در دههی پنجاه) همیشه تاکید بر حرکت بود. به دانشجویان یاد میدادند که فیلم یعنی حرکت و تصاویر متحرک. و دوربین باید حرکت کند. حق با معلمها بود. اما برگمان دوربین را روی چهرهی بیبی اندرسون یا لیو اولمان میگذاشت و میرفت و اصلا هم تکانش نمیداد. و زمان میگذشت و نتیجهاش میشد چیزی شگفتانگیز که مختص به استعداد او بود.
هر روز در خلوتاش روی پرده فیلم میدید و هیچوقت از دیدن خسته نمیشد. هر جور فیلمی را که فکرش را بکنی میدید. صامت یا ناطق. وقت رفتن به رختخواب فیلمی تماشا میکرد که او را از فکر کردن مدام باز دارد و از تشویش و اندیشهاش بکاهد. چیزی مثل فیلمهای جیمز باند.
به این دلیل که چندین دهه بسیار مشتاقانه در وصف او گقتهام و نوشتهام، وقتی از دنیا رفت خیلی از روزنامهها و مجلات برای اظهار نظر یا گفتوگو با من تماس گرفتند. اما چیزی نداشتم تا در پی خبر مرگش بگویم. جز اینکه بزرگیاش را ستایش کنم. از تأثیرگذاریاش بر من می پرسیدند. و من در پاسخ میگفتم او نتوانست بر من تأثیر بگذارد. او یک نابغه بود و من نیستم. یک نابغه نه میتواند فراگیرد و نه جادویش را به کسی منتقل کند.
اما از او چیزهایی یاد گرفتم که ربطی به استعدادش نداشت.: این که حسابی کار کنم، "تقوای کار" داشته باشم و همیشه کاری را انجام دهم که به نسبت شرایط موجود، بهترین شکل ممکن از آب در آید. هرگز تسلیم دنیای احمقانهی سینمای عامهپسند نشوم، از این شاخه به آن شاخه نپرم و وقت تلف نکنم. برگمان شصت فیلم در طول زندگیاش ساخت. من تا به حال سی و هشت تا. اگر فیلمهایم از نظر کیفیت به پای آثار او نمیرسند، دست کم میخواهم تعدادشان را به آن درجه برسانم!
![]() |
|
پروژه فیلمی که اولیور استون میخواست درباره محمود احمدی نژاد بسازد پس از اینکه رییس جمهور ایران روز سهشنبه اعلام کرد که "به طور کلی با این امر مخالفتی ندارد." احتمالا دوباره به جریان خواهد افتاد. اما احمدینژاد در ادامه گفته است که "آنها باید مرا در جریان چارچوب کار قرار دهند. آنها باید با مشاورینم صحبت کنند ... اما عمدتا من مخالفتی ندارم." رییس جمهور این سخنان را در جواب این سوال که به درخواست استون چطور پاسخ خواهد داد، بیان کرد. این تصمیم تنها چند هفته پس از اعلان رسمی مشاور او در زمینه مخالفت با پیشنهاد استون مبنی بر ساخت یک فیلم مستند درباره او اتخاذ شده است. این مقام اعلام کرده بود با اینکه کارگردان این مستند، یعنی استون، "عضو گروه اپوزیسیون" دولت کنونی آمریکاست با این حال " اپوزیسیون در ایالات متحده هم عضوی از شیطان بزرگ است." آن موقع استون که پیش از این فیلمهایی درباره رییسجمهورهای پیشین ایالات متحده کندی و نیکسون و همچنین مستندی درباره فیدل کاسترو ساخته، در جواب گفت: "من را به خیلی عناوین خطاب کردهاند اما هرگز شیطان بزرگ نبوده است."...استون بسیاری از فیلمهایش را درباره ناامیدی نسل جنگ ویتنام ساخته و در ماه مه یک آگهی درباره کنارهگیری آمریکا از جنگ عراق را ارائه داد و این همان درخواستی است که رئیس جمهور احمدینژاد عمدتا اعلام میکند. منبع خبر : سینمای ما | |